Uitleg
Wanneer begint het griepseizoen?
Griep is een seizoensziekte. In Nederland loopt het griepseizoen ruwweg van oktober tot en met mei, maar in die acht maanden gebeurt het meeste in een korte periode. De piek valt bijna altijd tussen eind december en half maart. Die weken waarin veel mensen tegelijk griep krijgen, heten in de volksmond de griepgolf. In de maanden daarbuiten circuleert het virus wel, maar zo weinig dat de meeste mensen er niets van merken.
Waarom de winter? Daar spelen verschillende dingen tegelijk. Het influenzavirus blijft langer besmettelijk in koude, droge lucht. Mensen zitten meer binnen en dichter op elkaar. En de luchtwegen zijn in droge binnenlucht gevoeliger voor infectie. Geen van die factoren verklaart het alleen, samen verklaren ze het patroon.
- okt-meihet griepseizoen
- 2 wekenboven de grenswaarde
- 46grens 2025-2026
Wanneer heet het officieel een epidemie?
Dit is preciezer geregeld dan de meeste mensen denken en het is geen kwestie van gevoel.
In Nederland spreken we van een griepepidemie als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan. Ten eerste moet het aantal mensen dat met griepachtige klachten bij de huisarts komt twee weken achter elkaar boven een vastgestelde grenswaarde liggen. Ten tweede moet bij een substantieel deel van die mensen ook daadwerkelijk een influenzavirus zijn aangetoond in het laboratorium.
Die tweede voorwaarde is er niet voor niets. Er zijn genoeg winters waarin veel mensen hoesten en koorts hebben zonder dat het griep is. Zonder laboratoriumbevestiging zou elke verkoudheidsgolf als griepepidemie de boeken in gaan. Andersom is niet elke griepgolf officieel een epidemie: blijft het aantal zieken onder de grenswaarde, dan is het een griepgolf zonder dat het RIVM en Nivel van een epidemie spreken.
De grenswaarde staat niet vast. Hij wordt elk seizoen opnieuw berekend: 56 mensen per 100.000 inwoners in het seizoen 2023-2024, 53 in 2024-2025 en 46 in 2025-2026. Dat de grens verschuift, betekent niet dat we sneller of minder snel ziek worden. Het betekent dat de rekenmethode en de meetbasis worden bijgesteld. Sinds maart 2026 telt Nivel het griepachtig ziektebeeld niet meer. Dat is het cijfer waar deze grenswaarde voor geldt.
Hoe wordt het eigenlijk gemeten?
Niemand telt alle zieke Nederlanders. Dat kan ook niet, want de meeste mensen met griep gaan helemaal niet naar de dokter.
Wat er wel gebeurt, is een steekproef. Ongeveer vierhonderd huisartsenpraktijken, samen goed voor zo'n negen procent van de Nederlandse bevolking, geven door hoeveel patiënten zich bij hen melden met luchtwegklachten. Daarnaast nemen ongeveer honderd praktijken, de zogeheten peilstations, bij een deel van die patiënten een neus- en keelmonster af. In het laboratorium wordt daaruit bepaald wélk virus er rondgaat.
Uit die steekproef wordt teruggerekend naar een cijfer per 100.000 inwoners. Dat is de reden dat je op gaatdegrieprond.nl geen absolute aantallen ziet maar een verhoudingsgetal. Het is geen telling, het is een schatting op basis van een representatieve groep en die methode bestaat in Nederland al sinds 1970.
Wat dat betekent voor wat je hier ziet
Er zit altijd enige vertraging in. Iemand wordt ziek, gaat een paar dagen later naar de huisarts, die registratie wordt verwerkt en het laboratorium heeft tijd nodig. De cijfers op gaatdegrieprond.nl gaan daarom over de week die net is afgesloten, niet over vandaag.
In de praktijk betekent dat: als het cijfer hier begint op te lopen, is de golf in de samenleving al een week eerder begonnen.